Wiek XIX to czas wynalazców i wizjonerów, których praca pchnęła kulturę i sztukę na nowe tory. Należał do nich niewątpliwie Kazimierz Prószyński (1875-1945), twórca pleografu. I choć Luis Lumière powiedział o Polaku: „Panowie, ten człowiek jest pierwszy w kinematografii, ja jestem drugi” – przez wiele lat postać i dokonania Prószyńskiego pozostawały w cieniu jego zagranicznych kolegów.
W tym roku minęła 150 rocznica urodzin wynalazcy.

U progu zakończenia roku, roku Olgi Boznańskiej, przedstawiamy chyba najbardziej znany, najczęściej reprodukowany obraz tej niezwykłej artystki. Dzięki talentowi malarki kawałek tektury od 130 z górą lat zachwyca subtelną grą barwnych plam, z których wyłania się postać dziecka o niepokojącej aurze. „Dziewczynka z chryzantemami” uporczywie wpatruje się w każdego odbiorcę, który zechce na chwilę zatrzymać się przy tym dziele. W intrygujący sposób domaga się uwagi widza reprezentując zarówno klimat epoki, jak indywidualny talent malarki, której pędzel ją wyczarował.

Zapraszamy na Łyk sztuki do kawy z intrygującą bohaterką obrazu „Czesząca się” Władysława Ślewińskiego. Choć autor ukazał na nim codzienną czynność, to trudno oprzeć się wrażeniu, że kryją się za nią dodatkowe znaczenia. Obserwujemy zwykłą kobietę czy może - jak uważał jeden z krytyków - zamkniętą w akwarium syrenę?

Przyjrzyjmy się jednemu z najbardziej zaskakujących obrazów w historii. Dzieło Quintena Massysa nosi wszelkie cechy portretu reprezentacyjnego, ale zamiast wyidealizowanej damy, widzimy na nim kobietę o karykaturalnie zdeformowanej twarzy. W jakim celu powstał ten dziwaczny wizerunek i kim była tytułowa „Brzydka księżna”?

Bitwa Warszawska z sierpnia 1920 roku uznawana za przełomową bitwę w historii, zajmuje 18 miejsce na liście najważniejszych bitew w historii świata. Zadecydowała o zachowaniu niepodległości Polski i zatrzymała marsz rewolucji bolszewickiej na Europę Zachodnią. Stoczona na przedpolach Warszawy w ciągu kilkunastu dni wielka bitwa manewrowa, znana głównie jako Bitwa Warszawska, szybko obrosła mitami. Na tyle, że wielu Polaków łączyło fakt zwycięstwa z interwencją niebios nie doceniając talentów polskiej kadry dowódczej.

Jeden z najzdolniejszych i najważniejszych polskich poetów XX wieku - Krzysztof Kamil Baczyński - zajmował się także m.in. rysunkiem. Swoje tomiki wierszy sam składał, ilustrował, przyozdabiał odręcznym pismem, a następnie prezentował przyjaciołom i bliskim. Jeden z nich - "Serce jak obłok" - trafił z dedykacją w ręce Barbary Drapczyńskiej, studentki polonistyki na tajnym Uniwersytecie Warszawskim i żony poety, w pierwszą rocznicę ich ślubu. Poeta zginął w czwartym dniu Powstania Warszawskiego, Basia zaś niecały miesiąc później. Rękopis przetrwał jednak wojnę i znalazł się w posiadaniu Biblioteki Narodowej.