CZYTELNIA KULTURALNA
/ Polecamy
Syrenka Picassa. Gdy wielka sztuka trafia do zwykłego mieszkania
21.10.26
Pablo Picasso, warszawska Wola i rysunek, który na kilka lat całkowicie odmienił życie mieszkańców jednego z powojennych osiedli. Ta prawdziwa historia stała się inspiracją dla „Syrenki Picassa” – nowego filmu Janusza Zaorskiego. Pierwsze spotkanie obrazu z publicznością odbyło się podczas tegorocznego Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, gdzie film znalazł się w Konkursie Głównym. Teraz „Syrenka Picassa” trafia do szerokiej publiczności – 23 października wchodzi do kin w całej Polsce. W głównych rolach występują Magdalena Koleśnik, Andrzej Seweryn i Maciej Musiał.
Historia, od której wszystko się zaczęło, wydarzyła się naprawdę. We wrześniu 1948 roku Pablo Picasso przyjechał do Polski na Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju we Wrocławiu. Podczas pobytu odwiedził także Warszawę i powstające na Woli osiedla mieszkaniowe.
W jednym z mieszkań narysował na ścianie warszawską Syrenkę. Nie trzymała jednak miecza i tarczy, lecz kielnię – symbol odbudowującego się po wojnie miasta. Rysunek szybko stał się sensacją. Do mieszkania zaczęli przychodzić zwiedzający, delegacje i miłośnicy sztuki, a codzienność lokatorów została podporządkowana obecności niezwykłego dzieła. W 1953 roku, na ich prośbę, Syrenkę zamalowano.
Ta mało znana historia powojennej Warszawy stała się punktem wyjścia do współczesnej opowieści.
PICASSO ODNALEZIONY PO LATACH
W filmie „Syrenka Picassa” rysunek nie znika bezpowrotnie. Po latach zostaje przypadkowo odkryty pod warstwą tynku w niewielkim warszawskim mieszkaniu należącym do Mary Becker.
Dla młodej kobiety odkrycie oryginalnego dzieła Picassa wydaje się początkowo niezwykłym zrządzeniem losu. Bardzo szybko okazuje się jednak, że obecność słynnej Syrenki może skomplikować życie równie mocno jak przed kilkudziesięciu laty.
Mary znajduje się w centrum zainteresowania ludzi i instytucji, które patrzą na odkrycie z zupełnie różnych perspektyw. Dla jednych najważniejsza jest wartość artystyczna rysunku, dla innych jego potencjalna cena. Są też tacy, dla których powrót Syrenki oznacza powrót do wydarzeń sprzed wielu lat.
Autorem scenariusza jest Roman Jarosz, który właśnie od tego pytania rozpoczął pracę nad filmem: co stałoby się, gdyby rysunek Picassa został odnaleziony dzisiaj? Jak potraktowalibyśmy podobne odkrycie i jak szybko sztuka stałaby się przedmiotem sprzecznych interesów?
TAJEMNICE, KTÓRE WRACAJĄ PO LATACH
Jedną z najważniejszych postaci filmu jest Stefan Radomski, starszy mężczyzna mieszkający w sąsiedztwie Mary i pamiętający wydarzenia związane z wizytą Picassa.
Współczesnego Radomskiego gra Andrzej Seweryn, a jego młodszą wersję – Maciej Musiał. Dzięki temu historia rozgrywa się na dwóch planach czasowych i prowadzi widza od powojennej Warszawy aż do współczesności.
Janusz Zaorski podkreśla, że „Syrenka Picassa” nie jest wyłącznie opowieścią o słynnym rysunku. Ważną rolę odgrywają w niej tajemnice bohaterów i wydarzenia z przeszłości, które z czasem nabierają nowego znaczenia.
– To jest film o tajemnicach, o niespodziankach – mówi reżyser, zaznaczając, że historia kilkakrotnie zmienia kierunek i nie wszystkie intencje bohaterów są od początku oczywiste.
„Syrenka Picassa” pozostaje przy tym komediodramatem. Humor sąsiaduje tu z historią o pamięci, konsekwencjach dawnych decyzji i relacjach, które rodzą się w najmniej spodziewanych okolicznościach.
DWA POKOLENIA, JEDNA HISTORIA
Istotnym elementem filmu jest spotkanie różnych pokoleń – zarówno na ekranie, jak i w samej obsadzie.
W postać Mary Becker wciela się Magdalena Koleśnik. Jej bohaterka zostaje niespodziewanie wciągnięta w wydarzenia, nad którymi z początku nie ma żadnej kontroli. Odkrycie na ścianie własnego mieszkania staje się początkiem znacznie większej historii, w której musi nauczyć się rozpoznawać intencje ludzi pojawiających się wokół niej.
Szczególne znaczenie ma jej relacja ze Stefanem Radomskim. Dzieli ich wiek i doświadczenie, ale z czasem właśnie między nimi pojawia się porozumienie.
Andrzej Seweryn określa ten wątek jako historię „dwóch samotnych ludzi”, którzy odnajdują się w momencie, gdy każde z nich potrzebuje obecności drugiej osoby.
To właśnie ta relacja pozwala filmowi wyjść poza samą anegdotę związaną z Picassem i skierować uwagę w stronę bohaterów.
POWRÓT JANUSZA ZAORSKIEGO
„Syrenka Picassa” jest pierwszym filmem kinowym Janusza Zaorskiego po kilkuletniej przerwie.
Twórca „Matki Królów”, „Jeziora Bodeńskiego”, „Piłkarskiego pokera” czy „Szczęśliwego Nowego Jorku” początkowo miał być jedynie opiekunem artystycznym projektu rozwijanego przez Romana Jarosza. Z czasem przejął jednak funkcję reżysera.
Zaorski zwraca uwagę na to, że film miał łączyć kino skierowane do szerokiej publiczności z opowieścią, która pozostawia miejsce na bardziej niejednoznaczne tematy.
Ważna była także sama konstrukcja historii obejmującej niemal osiem dekad. Twórcy zdecydowali, że bohaterów w młodości i późniejszym wieku zagrają różni aktorzy. Dlatego Radomskiego oglądamy zarówno w interpretacji Macieja Musiała, jak i Andrzeja Seweryna.
W obsadzie znaleźli się również Dominika Kluźniak i Małgorzata Zajączkowska, które tworzą tę samą bohaterkę na różnych etapach życia. W Pabla Picassa wcielił się natomiast hiszpańsko-luksemburski aktor Oscar Martin.
WARSZAWA 1948 ROKU
Osobnym bohaterem filmu pozostaje Warszawa.
Twórcy nie chcieli jednak przedstawiać końca lat 40. wyłącznie poprzez dobrze znany obraz szarego, powojennego miasta. Perspektywa jest inna: dla ludzi żyjących w tamtym czasie był to świat współczesny – pełen nowych miejsc, energii i nadziei związanej z odbudową.
Maciej Musiał zwraca uwagę, że ekipie zależało na pokazaniu przeszłości jako świata „młodego, żywego, pełnego kolorów i energii”.
Za scenografię odpowiada Ewa Skoczkowska, laureatka nagrody Emmy, a autorem zdjęć jest Łukasz Gutt – operator „Kamerdynera”, „Pań Dulskich”, „Broad Peak” czy „Serca miłości”.
To właśnie warstwa historyczna pozwala filmowi przypomnieć jeden z najbardziej niezwykłych epizodów związanych z obecnością światowej sztuki w powojennej Warszawie.
DZIEŁO SZTUKI W PRYWATNYM MIESZKANIU
W historii Syrenki Picassa od początku obecny był paradoks. Rysunek jednego z najważniejszych artystów XX wieku, który w muzeum byłby bezcennym eksponatem, dla mieszkańców zwyczajnego warszawskiego lokalu stał się z czasem problemem.
Film ponownie wykorzystuje to napięcie.
Odkrycie Mary jest jednocześnie wielkim wydarzeniem artystycznym i ingerencją w jej codzienność. Uruchamia zainteresowanie innych ludzi, ale także wydobywa na powierzchnię historie, które przez lata pozostawały ukryte.
Dzięki temu „Syrenka Picassa” stawia pytanie nie tylko o wartość samego dzieła, lecz także o to, co dzieje się wtedy, gdy sztuka przestaje być czymś oglądanym z bezpiecznej odległości i zaczyna bezpośrednio wpływać na życie człowieka.
Janusz Zaorski nie chce jednak udzielać jednoznacznych odpowiedzi.
– Staram się nie stawiać kropek nad „i”, nie mówić widzowi, co jest dobre, a co złe, ponieważ każdy patrzy na świat trochę inaczej – mówi reżyser.
I właśnie ta niejednoznaczność wydaje się jednym z ciekawszych punktów filmu: Syrenka może być dziełem sztuki, skarbem, ciężarem, wspomnieniem albo początkiem zupełnie nowej historii.
„NIGDY NIE JEST NA NIC ZA PÓŹNO”
„Syrenka Picassa” przypomina prawdziwy, nieco zapomniany epizod z dziejów Warszawy, ale nie zatrzymuje się na jego rekonstrukcji. Historia słynnego rysunku staje się tu początkiem opowieści o pamięci, relacjach między ludźmi, samotności i wyborach, których konsekwencje potrafią wrócić po wielu latach.
Na pytanie o to, z jaką myślą chciałby pozostawić widzów po seansie, Janusz Zaorski odpowiada krótko:
– Że nigdy nie jest na nic za późno.
„Syrenka Picassa” trafi do kin w całej Polsce 23 października.
Przed seansami widzowie będą mogli usłyszeć nasz dedykowany spot „W czerni kina” w wykonaniu Andrzeja Seweryna.
Tworzenie tekstów o kulturze dobrze smakuje przy kawie.
Jeśli masz ochotę, możesz postawić kawę naszej redakcji.
Z góry serdecznie dziękujemy! ☕ 😊

Publikacja powstała w ramach
Społecznej kampanii edukacyjnej Legalna Kultura

Najnowsze - na skróty





