PRAWO W KULTURZE
/ Prawo w praktyce
Instagram - dobra i zła wiadomość dla użytkowników
04.02.22
Czy Instagram ma szansę zostać serwisem przyjaznym twórcom, w którym ich prawa są odpowiednio chronione? Rozbieżności w orzecznictwie amerykańskich sądów oraz nasilające się cyberataki wymierzone w użytkowników platformy pokazują, że wciąż pozostaje w tej kwestii wiele problemów do rozwiązania.
Osadzanie postów a prawa autorskie
W 2020 roku pisaliśmy o zapowiedzi władz Instagrama dotyczącej planowanych zmian w regulaminie serwisu. Chodziło o wprowadzenie mechanizmów ułatwiających ochronę publikowanych treści autorskich. „Proautorski” kurs Instagrama był pokłosiem m.in. procesu, który amerykański fotograf Elliot McGucken wytoczył wydawcy Newsweeka.
McGucken podnosił, że tygodnik wykorzystał bez jego zgody autorską fotografię przedstawiającą wyschnięte słone jezioro znajdujące się w Parku Narodowym Doliny Śmierci w środkowej Kalifornii. Edytorzy Newsweeka nie pobrali jednak zdjęcia i nie umieścili jego kopii na swoim serwerze, lecz opublikowali je na stronie w formie odnośnika do instagramowego profilu fotografa.
Takie działanie określane jest mianem osadzania (ang. embedding) i polega na umieszczaniu na stronie internetowej nie tyle samej fotografii, ile kodu pozwalającego wyświetlić materiał pochodzący z innej strony źródłowej. Dzięki temu obraz może pojawić się na stronie bez konieczności jego pobierania i ponownego publikowania pod innym adresem.
Rozwiązanie to jest również wygodne dla użytkownika – jeśli dana fotografia lub grafika zwróci jego uwagę, może jednym kliknięciem przejść do profilu autora.
Praktyka ta, dotychczas powszechna i często stosowana, została poddana ocenie sądu. Sąd nie podzielił argumentacji Newsweeka, że samo skorzystanie z funkcji osadzania oznaczało uzyskanie odpowiedniej licencji od Instagrama, i pozwolił fotografowi dalej dochodzić swoich roszczeń. Na tym etapie postępowania nie przesądzono jednak jeszcze o ostatecznej odpowiedzialności wydawcy.
Wkrótce potem Instagram zapowiedział zmiany dotyczące osadzania treści. Przede wszystkim miały one doprecyzować zasady korzystania z materiałów publikowanych przez użytkowników na zewnętrznych stronach internetowych.
Więcej na ten temat można przeczytać w naszym artykule „Jak korzystać z Instagrama, aby nie narobić sobie kłopotów?”.
Czy Instagram odpowiada za osadzane treści?
Od tych deklaracji minęły blisko dwa lata, jednak regulamin platformy w tym zakresie nie uległ zasadniczym zmianom. Instagram wprowadził natomiast nowe narzędzie, które można określić jako rozwiązanie sprzyjające twórcom, choć nie są to działania na zapowiadaną wcześniej skalę.
W połowie grudnia zeszłego roku Instagram wprowadził funkcję, która pozwala użytkownikom zdecydować, czy zezwolić na osadzanie swoich postów i innych treści na zewnętrznych stronach internetowych.
Do tej pory jednym z podstawowych sposobów ograniczenia niechcianego osadzania było prowadzenie profilu prywatnego – aby uzyskać do niego dostęp, użytkownicy muszą poprosić właściciela konta o zgodę. Było to problematyczne zwłaszcza dla osób, które wykorzystują Instagram zawodowo, ponieważ ich działalność często wiąże się z liczbą wyświetleń, obserwujących i zasięgiem publikowanych treści. Prywatne profile w oczywisty sposób ograniczają taki ruch.
Co jednak istotne, Instagram odniósł w tym czasie zwycięstwo w innej sprawie dotyczącej właśnie osadzania treści. Sąd federalny w Kalifornii uznał, że Instagram nie może ponosić odpowiedzialności za wykorzystywanie osadzonych postów na stronach internetowych osób trzecich, ponieważ oryginalne zdjęcia i filmy pozostają przechowywane na serwerach Instagrama.
Był to jeden z etapów sprawy zainicjowanej przez fotografkę Alexis Hunley, która pozwała Instagram w maju 2021 roku. Twierdziła, że spółka Facebook Inc., do której należał Instagram, stworzyła narzędzie do osadzania po to, aby zwiększyć obecność platformy na zewnętrznych stronach internetowych, a w konsekwencji także swoje przychody.
Argumentowała, że Instagram powinien ponosić wtórną odpowiedzialność za naruszenia praw autorskich dokonywane przez serwisy takie jak BuzzFeed czy Mashable, które wyświetlają treści publikowane przez użytkowników Instagrama bez wynagradzania ich za wykorzystanie materiałów.
Jak widać, kwestia osadzania treści wciąż budzi poważne wątpliwości prawne i trudno wskazać jednoznaczne rozwiązanie wszystkich związanych z nią problemów.
Instagram ofiarą cyberprzestępców
Instagram boryka się także z problemami innego rodzaju. Cyberprzestępcy znaleźli sposób na atakowanie użytkowników platformy za pomocą oszustwa phishingowego[1].
Według Paula Ducklina, badacza cyberbezpieczeństwa z brytyjskiego przedsiębiorstwa Sophos, oszuści wykorzystują fałszywe powiadomienia o naruszeniu praw autorskich jako przynętę na użytkowników Instagrama. Nie jest to zupełnie nowy proceder – jego ofiarami padli już m.in. właściciele popularnych kont.
Phishing to metoda wykorzystywana przez oszustów w celu nakłonienia potencjalnych ofiar do ujawnienia poufnych informacji za pomocą fałszywych wiadomości i podrobionych stron logowania.
Oszuści wyłudzają w ten sposób m.in. dane logowania, adresy e-mail oraz inne informacje, które mogą umożliwić im przejęcie konta. W przypadku popularnych profili szczególnie łatwo wykorzystać fakt, że ich właściciele często podają publicznie adresy e-mail związane ze swoją działalnością.
Po krótkim wewnętrznym śledztwie odtworzono sposób działania hakerów. Wysyłali oni fałszywe powiadomienia o naruszeniu praw autorskich i prosili ofiarę, aby „udowodniła swoją niewinność”, korzystając z linku prowadzącego rzekomo do formularza odwoławczego.
Użytkownicy Instagrama otrzymywali wiadomość o treści:
„Cześć, … Niedawno otrzymaliśmy skargę dotyczącą posta na Twoim Instagramie. Twój post został zgłoszony jako naruszający prawa autorskie. Twoje konto zostanie usunięte, jeśli nie zostanie wniesiony sprzeciw wobec dzieła chronionego prawami autorskimi. Jeśli uważasz, że to stwierdzenie jest nieprawidłowe, wypełnij formularz sprzeciwu, korzystając z poniższego linku”.
Fałszywa strona internetowa prosiła następnie o podanie adresu e-mail i hasła do Instagrama. Po ich wpisaniu pojawiał się komunikat informujący o pomyślnym przesłaniu odwołania. W rzeczywistości dane trafiały do oszustów, którzy mogli dzięki nim uzyskać dostęp do konta ofiary.
Eksperci uważają, że proceder może przybierać na sile wraz ze wzrostem liczby przejętych profili. Osoby publikujące na Instagramie autorskie treści powinny więc zachować szczególną ostrożność i dokładnie weryfikować otrzymywane automatyczne wiadomości.
Na blogu wspomnianego Paula Ducklina można znaleźć szczegółowy opis tego oszustwa wraz z praktycznymi radami, jak nie dać się oszukać.
Autor: Paweł Kowalewicz – prawnik
Redakcja: Fundacja Legalna Kultura
Zdjęcie główne: Pixabay License
[1] Metoda oszustwa, w której przestępca podszywa się pod inną osobę lub instytucję w celu wyłudzenia poufnych informacji, zainfekowania komputera szkodliwym oprogramowaniem czy też nakłonienia ofiary do określonych działań.
Tworzenie tekstów o kulturze dobrze smakuje przy kawie.
Jeśli masz ochotę, możesz postawić kawę naszej redakcji.
Z góry serdecznie dziękujemy! ☕ 😊

Publikacja powstała w ramach
Społecznej kampanii edukacyjnej Legalna Kultura

- Prawo w kulturze
- Piractwo
- Podróbki
- Przewodnik po prawie autorskim
- > Prawo w praktyce
- Audycje o prawie autorskim
- Akty prawne
- Organizacje zbiorowego zarządzania
- Prawo Własności Intelektualnej w Działalności Dziennikarskiej
Prawo w praktyce – na skróty
Archiwum





