PRAWO W KULTURZE
/ Prawo w praktyce
Jak korzystać ze zdjęć udostępnianych na Facebooku i jak reagować na naruszenia?
20.08.26
Pomimo że z Facebooka – wg szacunków – korzysta coraz mniej osób, jego serwery wciąż zachowują ogromną liczbę danych osobowych oraz wytworów własności intelektualnej. Ich obecność w zasobach platformy wiąże się z ryzykiem wielu naruszeń prawa autorskiego. Odpowiedzialni za naruszenia są głównie użytkownicy tego portalu – zarówno osoby fizyczne, jak i różnego rodzaju podmioty.
Publikując treści na Facebooku czy Instagramie, użytkownik zachowuje prawa autorskie (majątkowe i osobiste) do swoich zdjęć, filmów, muzyki czy grafik. Trzeba jednak pamiętać, że akceptując regulamin, udzielamy Meta określonej w nim licencji, która pozwala platformie m.in. przechowywać, wyświetlać i rozpowszechniać publikowane przez nas treści w zakresie niezbędnym do świadczenia usług, z uwzględnieniem naszych ustawień prywatności. Nie oznacza to przeniesienia praw autorskich na Meta. Zabronione jest natomiast wrzucanie cudzych materiałów bez odpowiedniego uprawnienia, a naruszenia można zgłaszać przez Centrum Pomocy Facebooka.
Naruszenia prawa autorskiego
Najczęściej spotykanym naruszeniem w obrębie własności intelektualnej jest kopiowanie i wklejanie na swój profil zdjęć, filmów lub grafik bez zgody ich autora/autorów. Należy pamiętać, że takie rozpowszechnianie materiałów (pomimo że często odbywa się w celach niekomercyjnych) jest formą korzystania z nich. Co do zasady dalsze rozpowszechnianie cudzego utworu wymaga zgody uprawnionego, chyba że korzystanie odbywa się na podstawie udzielonej wcześniej licencji albo mieści się w granicach dozwolonego użytku lub innego wyjątku przewidzianego prawem. W niektórych przypadkach należy wtedy zrezygnować z wykorzystania takich materiałów i poszukać innych, z których autorami będziemy mogli się skontaktować. Nie chodzi o zgodę samą w sobie, ale także o sposób i cel eksploatacji zdjęcia/obrazka. Autor może sobie nie życzyć używania jego dzieła w konkretnym kontekście i celu. Może chodzić np. o rozbieżność poglądów, jak w przypadku wrzucenia czyichś prac na fanpage partii politycznej.
Samo wskazanie imienia i nazwiska autora lub jego pseudonimu nie zastępuje zgody na wykorzystanie utworu. Obowiązek oznaczenia autorstwa wynika z autorskich praw osobistych, ale nie daje automatycznie prawa do rozpowszechniania fotografii, grafiki czy innego materiału. Jeżeli więc nie mamy pewności, czy możemy skorzystać z danego utworu, najbezpieczniej jest ustalić jego autora lub podmiot uprawniony i sprawdzić warunki wykorzystania.
Kolejnym częstym naruszeniem jest wrzucanie na swój profil fragmentów lub całości utworów muzycznych, np. w relacjach na żywo. To również jest forma rozpowszechnienia, której autor utworu może sobie po prostu nie życzyć. Ciekawym zagadnieniem w tym kontekście jest umieszczanie na Facebooku linków odsyłających do utworów, które widnieją na ogólnodostępnych stronach, takich jak YouTube.
W wyroku z 13 lutego 2014 r. w sprawie Svensson i in. (C-466/12) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że w określonych okolicznościach zamieszczanie linków prowadzących do utworów ogólnodostępnych w Internecie nie stanowi nowego publicznego udostępnienia wymagającego dodatkowej zgody uprawnionego. Dotyczy to jednak przede wszystkim linkowania do materiałów zamieszczonych w Internecie legalnie i bez ograniczeń dostępu.
Z kolei w wyroku z 8 września 2016 r. w sprawie GS Media BV Trybunał zwrócił uwagę na to, czy osoba zamieszczająca link wiedziała lub powinna była wiedzieć, że materiał został opublikowany bez zgody właściciela praw. W przypadku linkowania w celach zarobkowych wiedza o bezprawnym charakterze publikacji może być domniemywana, choć domniemanie to można obalić.
Historia pani A.
Przykładem facebookowego naruszenia, które swój finał miało w sądzie, jest sprawa pani A., która zauważyła, że należąca do niej grafika została wykorzystana w działalności propagandowej pewnej polskiej partii politycznej. Chodziło o obrazek przedstawiający husarię, do którego kobieta wykupiła prawa za tysiąc dolarów (równowartość ok. czterech tysięcy złotych). Prawa zostały przekazane bezpośrednio od twórcy grafiki. Upoważniało to panią A. m.in. do dalszego dysponowania utworem, w tym do udzielania dalszych licencji na jego eksploatację. Tak również się stało. Jakiś czas później kobieta podpisała stosowną umowę licencyjną, która uprawniała drugą stronę do wyłącznego korzystania z obrazka przez 5 lat.
Husaria, ot tak, pojawiła się także na facebookowym profilu pewnego politycznego ugrupowania. Pani A., zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zwyczajem prawnym, wysłała do niego przedsądowe wezwanie do zaniechania naruszenia (jest to jedno z roszczeń przysługujących w sprawach dotyczących prawa autorskiego i praw pokrewnych) oraz zażądała odszkodowania w wysokości 10 tys. złotych.
W odpowiedzi dostała pismo, w którym formacja stwierdza, że grafikę ściągnęła z „rosyjskiej wyszukiwarki obrazów” i nie miała świadomości, że narusza tym czyjekolwiek prawa. Dodatkowo określono sumę jako zbyt wybujałą, a w zamian zaproponowano przeprosiny. Na szczęście rozsądna pani A. podziękowała za taką formę zadośćuczynienia i skierowała do sądu pozew opiewający na 16 tysięcy złotych.
Nie wdając się zbytnio w szczegóły procesu, sąd podniósł, że „bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy jest »znalezienie« fotografii w Internecie w wyszukiwarce zdjęć. Strona pozwana powinna podjąć działania w celu ustalenia autora dzieła. Ponadto dla ochrony autorskich praw majątkowych nie ma znaczenia, w jaki sposób dokonujący naruszenia wszedł w posiadanie grafiki, istotne jest bowiem to, że utwór »krążył« po sieci Internet, pozwana dokonała jego publikacji, a powódka nie przewidziała takiej nieodpłatnej formy eksploatacji grafiki, albowiem dokonanie naruszeń przez inne podmioty nie może stanowić wystarczającego usprawiedliwienia dla naruszeń dokonanych przez pozwaną.”
Skład orzekający przypomniał zatem o zasadzie, o której bardzo często zapominają internauci – sam fakt znalezienia utworu w Internecie nie daje prawa do jego dalszego rozpowszechniania. Jeżeli nie dysponujemy zgodą uprawnionego ani inną podstawą prawną do korzystania z utworu – np. korzystanie nie mieści się w granicach dozwolonego użytku – jego ponowna publikacja może stanowić naruszenie prawa autorskiego.
Jak mogą chronić prawa własności intelektualnej na Facebooku konta profesjonalne i biznesowe?
Dotychczas jednym z głównych narzędzi do ochrony był Menedżer praw autorskich, który pozwalał administratorom i redaktorom stron na zgłaszanie ich praw do udostępnianych treści – poprzez wrzucenie do systemu plików referencyjnych. Te pliki pozwalały algorytmowi sprawdzić, czy podobna treść (np. zdjęcie lub film) została udostępniona na platformie przez kogoś innego niż uprawniona osoba lub podmiot.
Wrzucenie pierwszego pliku referencyjnego sprawiało, że Menedżer wyszukiwał pasujące treści wśród materiałów opublikowanych także na 72 godziny przed przesłaniem plików. Dodatkowo Menedżer okresowo przeprowadzał wsteczne skanowanie w celu wykrycia nielegalnie udostępnionych plików na stronie lub w profilu w dowolnym czasie w przeszłości. Wszystko to niezależnie od tego, kiedy po raz pierwszy przesłano plik referencyjny. W przypadku wykrycia takich treści użytkownik mógł żądać, aby je zablokowano lub usunięto, ale jednocześnie chcieć ich pozostawienia na stronie (z jednoczesnym podłączeniem się pod przychody z reklam umieszczanych np. przy odtwarzaniu plików wideo).
Facebook rozwija obecnie również narzędzie Content Protection, dostępne dla uprawnionych twórców w panelu profesjonalnym. Wykorzystuje ono technologię ochrony treści stosowaną przez Meta i ma ułatwiać twórcom wykrywanie przypadków ponownego publikowania ich materiałów na Facebooku i Instagramie. Dostęp do narzędzia można sprawdzić w panelu profesjonalnym, a część twórców może również ubiegać się o jego przyznanie.
Content Protection koncentruje się przede wszystkim na oryginalnych rolkach publikowanych na Facebooku. Po włączeniu ochrony nowe oryginalne Reels twórcy mogą być automatycznie obejmowane systemem, a starsze materiały można w określonych przypadkach dodać do ochrony ręcznie. Narzędzie wyszukuje na Facebooku i Instagramie materiały odpowiadające całości lub części chronionej rolki.
Jeśli znaleziona zostanie taka zawartość, twórcy otrzymają informację o dopasowaniu i mogą skorzystać m.in. z następujących rozwiązań:
- monitorowania dopasowania – materiał pozostaje dostępny, a twórca może śledzić jego wykorzystanie;
- zablokowania dopasowanej treści – powodującego ograniczenie jej dostępności na Facebooku lub Instagramie;
- zwolnienia dopasowania – czyli rezygnacji z podejmowania działania wobec konkretnego przypadku.
Dopasowanie ma miejsce w przypadku wykrycia chronionej zawartości w materiale opublikowanym przez kogoś innego na Facebooku lub Instagramie. Dopasowania mogą obejmować całość lub część chronionej zawartości. Przykład: jeśli 30 sekund minutowego posta innego użytkownika zawiera chronioną zawartość, jest to dopasowanie na poziomie 50%.
Warto też pamiętać, że w 2026 roku Facebook zaostrzył podejście do tzw. nieoryginalnych treści. Materiały będące prostymi kopiami cudzych publikacji lub poddane jedynie niewielkim zmianom mogą mieć ograniczany zasięg, a konta regularnie publikujące tego rodzaju zawartość mogą stracić możliwość rekomendowania lub monetyzowania materiałów. Nie należy jednak utożsamiać tej kategorii z naruszeniem prawa autorskiego – zasady platformy dotyczące „oryginalności” treści i przepisy prawa autorskiego to dwa odrębne zagadnienia.
Jak mogą chronić prawa własności intelektualnej na Facebooku konta prywatne?
Sprawowanie pieczy nad wirtualnymi treściami dotyczy oczywiście nie tylko kont profesjonalnych i biznesowych, ale też prywatnych. Każdy użytkownik Facebooka czy Instagrama ma dostęp do formularzy służących do zgłaszania przypadków niedozwolonego użycia materiałów chronionych prawem autorskim lub znakiem towarowym.
Odrębnym rozwiązaniem jest Brand Rights Protection (Ochrona praw marki) – bardziej rozbudowane narzędzie Meta przeznaczone dla uprawnionych właścicieli praw i marek, które pozwala m.in. wyszukiwać i zgłaszać potencjalne naruszenia znaków towarowych, praw autorskich czy przypadki sprzedaży podróbek.
W przypadku zgłoszeń dotyczących prawa autorskiego Meta przewiduje również procedury zgłaszania naruszeń oraz odwoływania się od podjętych decyzji. Ponieważ Meta jest podmiotem amerykańskim, część tych procedur jest związana z amerykańską ustawą DMCA (Digital Millennium Copyright Act), w tym z możliwością składania tzw. kontrzgłoszeń. Dla użytkowników w Unii Europejskiej znaczenie mają jednak również przepisy unijne, w szczególności Akt o usługach cyfrowych (DSA).
DSA nakłada na platformy internetowe m.in. obowiązki dotyczące zapewnienia użytkownikom mechanizmów zgłaszania nielegalnych treści oraz możliwości kwestionowania określonych decyzji moderacyjnych. Mechanizmy te są odrębne od samej oceny, czy konkretny materiał narusza prawa autorskie.
Po otrzymaniu zgłoszenia pracownicy serwisu rozpoczynają proces weryfikacji sprawy, która z oczywistych względów może być rozpatrywana dłużej niż w przypadku zautomatyzowanego działania systemów wykrywających dopasowane treści. Należy jednak pamiętać, że:
- przesłanie zgłoszenia dotyczącego naruszenia praw własności intelektualnej to poważna sprawa, która może mieć konsekwencje prawne;
- zgłaszający powinien zastanowić się, czy treści, które chce zgłosić, mogą być wykorzystywane na podstawie dozwolonego użytku lub innego wyjątku przewidzianego prawem;
- celowe przesyłanie wprowadzających w błąd lub nieprawdziwych zgłoszeń dotyczących naruszenia praw autorskich lub praw do znaku towarowego może prowadzić do podjęcia przez firmę Meta stosownych działań, takich jak zamknięcie konta;
- należy zauważyć, że celowe przesłanie zwodniczego lub nieprawdziwego zgłoszenia może również wiązać się z odpowiedzialnością za wyrządzone szkody, m.in. na podstawie sekcji 512(f) amerykańskiej ustawy Digital Millennium Copyright Act (DMCA) lub odpowiednich przepisów prawa mających zastosowanie w danym przypadku.
Trzeba też pamiętać, że aby nie naruszyć niczyich praw w sieci, należy postępować bardzo ostrożnie, a dodatkowo być zaznajomionym z przepisami w zakresie dozwolonego użytku. Jest to oczywiście dość wysoko postawiona poprzeczka, a świadomość przeciętnego użytkownika na ten temat jest raczej nikła. Wpływa na to oczywiście stopień skomplikowania przepisów, ale chyba przede wszystkim brak odpowiedniej edukacji w tym zakresie.
Dodatkowo warto wspomnieć o absolutnie błędnym, acz powszechnym przekonaniu, że „to, co zostało do Internetu wrzucone, zostaje tam na zawsze i można z tego dowolnie korzystać”. Może się zdarzyć, że znajdziemy się po drugiej stronie barykady i np. bez przemyślenia udostępnimy na swoim profilu lub stronie zdjęcie objęte ochroną. Jeżeli właściciel praw do tych materiałów zgłosi naruszenie, Facebook może usunąć te treści.
Podsumowując, większość treści, na które natykamy się w sieci, jest objęta prawnoautorską ochroną. Należy mieć na uwadze, że:
- fakt „znalezienia czegoś w Internecie” absolutnie nie uprawnia użytkowników do dalszego rozpowszechniania danych treści;
- jeżeli istnieją wątpliwości co do statusu danego utworu, należy przed jego rozpowszechnieniem ustalić, czy posiadamy odpowiednią zgodę, licencję albo inną podstawę prawną do korzystania z niego. Jeżeli nie można tego ustalić, najbezpieczniej zrezygnować z publikacji.
W przeciwnym razie użytkownicy narażają się na odpowiedzialność prawną, która – w przypadku komercyjnego wykorzystania – może skutkować m.in. znacznymi roszczeniami finansowymi związanymi z nieuprawnionym udostępnieniem.
Pamiętajmy, że korzystając z mediów społecznościowych, takich jak Facebook, należy przestrzegać prawa autorskiego.
Autor: Pawel Kowalewnicz
Redakcja: Fundacja Legalna Kultura
Tworzenie tekstów o kulturze dobrze smakuje przy kawie.
Jeśli masz ochotę, możesz postawić kawę naszej redakcji.
Z góry serdecznie dziękujemy! ☕ 😊

Publikacja powstała w ramach
Społecznej kampanii edukacyjnej Legalna Kultura

- Prawo w kulturze
- Piractwo
- Podróbki
- Przewodnik po prawie autorskim
- > Prawo w praktyce
- Audycje o prawie autorskim
- Akty prawne
- Organizacje zbiorowego zarządzania
- Prawo Własności Intelektualnej w Działalności Dziennikarskiej
Prawo w praktyce – na skróty
Archiwum





