Premierą „Così fan tutte” Wolfganga Amadeusza Mozarta Warszawska Opera Kameralna zainauguruje jubileuszowy 35. Festiwal Mozartowski w Warszawie. Najnowsza realizacja w reżyserii Pawła Szkotaka to spektakl, który odczytuje Mozartowskie arcydzieło nie tylko jako błyskotliwą operę buffa, ale przede wszystkim jako opowieść o emocjach, samotności i potrzebie bliskości. Twórcy nowej inscenizacji pokazują, że historia napisana ponad 230 lat temu pozostaje zaskakująco aktualna i nadal trafia w najczulsze punkty współczesnych relacji międzyludzkich.

„Così fan tutte”, ostatnia z trzech oper Mozarta napisanych do libretta Lorenza da Ponte, od momentu premiery budziła kontrowersje. Historia dwóch młodych mężczyzn, którzy postanawiają wystawić na próbę wierność swoich ukochanych, przez lata była uznawana za zbyt frywolną i prowokacyjną. Dziś jednak coraz częściej interpretuje się ją jako niezwykle przenikliwy psychologiczny portret kobiet i mężczyzn – opowieść o zazdrości, niedojrzałości emocjonalnej, lęku przed odrzuceniem i potrzebie miłości.

Punktem wyjścia dla akcji opery jest zakład zawarty pomiędzy Ferrandem i Guglielmem a cynicznym Don Alfonsem. Dwaj młodzi oficerowie są przekonani o absolutnej wierności swoich narzeczonych – sióstr Fiordiligi i Dorabelli. Don Alfonso postanawia jednak udowodnić im, że ludzkie uczucia bywają kruche i zmienne. Mężczyźni upozorowują wyjazd i powracają w przebraniach, próbując uwieść ukochane przyjaciela. Niewinna gra szybko zamienia się w emocjonalny eksperyment, który prowadzi bohaterów do nieoczekiwanych odkryć.

Reżyser Paweł Szkotak przenosi akcję do współczesności, zachowując jednocześnie subtelność i elegancję Mozartowskiej narracji. Bohaterowie żyją w świecie luksusu, mediów społecznościowych i pozorów, gdzie relacje często stają się grą wizerunków i emocji. Guglielmo i Ferrando zamiast na front wojenny trafiają do bazy wojskowej na Grenlandii, a Dorabella i Fiordiligi funkcjonują w świecie luksusowych butików, współczesnej popkultury i estetyki wielkiego miasta. Reżyser świadomie unika dosłownego odniesienia do współczesnych konfliktów zbrojnych, zachowując lekkość opery buffa, ale jednocześnie nadając historii nowy społeczny i emocjonalny kontekst.

Szkotak podkreśla, że najważniejsza w tej operze pozostaje prawda uczuć. Pod warstwą humoru, komediowych „przebieranek” i błyskotliwych dialogów Mozart ukrył niezwykle głęboką opowieść o ludziach, którzy próbują kontrolować emocje, a ostatecznie sami stają się ich ofiarami. W spektaklu szczególnie mocno wybrzmiewa pytanie o granice miłości, zaufania i lojalności, a także o to, czy po przekroczeniu pewnych emocjonalnych granic można wrócić do punktu wyjścia.

Muzyczną stronę spektaklu przygotowuje maestro Adam Banaszak, który poprowadzi Zespół Instrumentów Dawnych Warszawskiej Opery Kameralnej Musicae Antiquae Collegium Varsoviense (MACV). Dyrygent zwraca uwagę, że „Così fan tutte” jest dziełem znacznie bardziej melancholijnym i gorzkim, niż mogłoby się wydawać. Mozart – pod maską komedii – stworzył bowiem muzyczny obraz ludzkiej niepewności, tęsknoty i emocjonalnego chaosu. Zdaniem Banaszaka partytura opery prowadzi widza od lekkiej zabawy ku coraz bardziej niepokojącym i wzruszającym emocjom, pozostawiając otwarte pytanie o prawdziwe zakończenie historii bohaterów.

Nowa realizacja Warszawskiej Opery Kameralnej stawia również na niezwykle kameralny kontakt widza z bohaterami. Bliskość sceny i publiczności pozwala obserwować najmniejsze emocjonalne niuanse – spojrzenia, gesty, zawahania i napięcia pomiędzy postaciami. Dzięki temu spektakl zyskuje niemal filmowy charakter, a Mozartowska opowieść staje się jeszcze bardziej intymna i współczesna.

Premierową obsadę tworzą: Aleksandra Orłowska jako Fiordiligi, Katarzyna Szymkowiak jako Dorabella, Gyula Rab jako Ferrando, Hubert Zapiór jako Guglielmo, Teresa Marut jako Despina oraz Artur Janda w roli Don Alfonsa. Realizatorami spektaklu są: Paweł Szkotak – reżyseria i inscenizacja, Adam Banaszak – kierownictwo muzyczne, Iwona Runowska – choreografia, Mariusz Napierała – scenografia, Sylwester Krupiński – kostiumy, Bogumił Palewicz – reżyseria światła oraz Hektor Werios – wizualizacje multimedialne. Zespół Wokalny Warszawskiej Opery Kameralnej przygotował Krzysztof Kusiel-Moroz.

Premiera „Così fan tutte” otworzy jubileuszowy 35. Festiwal Mozartowski w Warszawie – wydarzenie wyjątkowe nie tylko w skali Polski, ale również świata. Warszawska Opera Kameralna pozostaje jedyną instytucją, która posiada w stałym repertuarze wszystkie dzieła sceniczne Mozarta, prezentując je od lat zarówno polskiej, jak i międzynarodowej publiczności.

Zobaczcie naszą relację z próby generalnej oraz rozmowy z twórcami spektaklu, którzy opowiadają o sile tej inscenizacji i jej współczesnym wymiarze.

Fot. Krzysztof Durkiewicz