Ściąganie dóbr kultury z nielegalnych źródeł

CZYTELNIA KULTURALNA

/ Badania i raporty

Ściąganie dóbr kultury z nielegalnych źródeł

Ściąganie dóbr kultury z nielegalnych źródeł

W badaniu przeprowadzonym dla Legalna Kultura respondenci oceniali ściąganie filmów, seriali i muzyki z nielegalnych źródeł – w wymiarze moralnym, emocjonalnym, prawnym i funkcjonalnym. Niemal co piąty badany nie potrafi jednoznacznie ustosunkować się do tej kwestii. 

 

Za działanie fair uznało to 14% badanych, taka sama liczba ankietowanych uważa, że ściąganie jest atrakcyjne. Dla 1/3 respondentów to dobry sposób na obcowanie z kulturą. Jednak 31% utożsamia takie zachowanie z kradzieżą, a zdaniem 20% to niebezpieczny proceder.

 

Ocena a wiek

Im młodszy respondent, tym częściej uważa, że ściąganie plików jest fair, jest atrakcyjne i że to dobry sposób na obcowanie z kulturą. W najmłodszej kategorii (15-18 lat) aż 49% badanych jest zdania, że to dobry sposób obcowania z kulturą, a w najstarszej (50+) jedynie 27% zgadza się z takim stwierdzeniem.

 

Skłonność do definiowania ściągania plików z nielegalnych źródeł jako kradzieży wzrasta wraz z wiekiem; wydaje się to naturalne, bo starsze pokolenia wychowane są na innych standardach moralnych i prawnych. W najmłodszej grupie odpowiada tak 24% badanych, a w najstarszej – 44% (przy średniej dla całej próby: 31%).

 

Aż 18% respondentów nie ma w tej materii zdania albo nie potrafi dokonać wyboru. Czyli w ocenie wielu ludzi kategorie uczciwości i legalności zatarły się. Nie chcą oni lub nie umieją ocenić rzeczywistości według tych kryteriów. Możemy przypuszczać, że wynika to po części z nieznajomości prawa, a po części z ogólnej zmiany kulturowej: większej swobody moralnej, płynności zasad etycznych itp. Hipotezę tę może potwierdzać wysoka średnia w przypadku odpowiedzi „dobry sposób na obcowanie z kulturą” – aż 34%.

 

Ocena a wykształcenie

Wszystkie grupy w podobnym stopniu podtrzymują deklarację, że to dobry sposób na obcowanie z kulturą. Jedynie w przypadku definiowania ściągania plików z nielegalnych źródeł jako kradzieży widać wyraźniejszy związek z wykształceniem – im wyższe, tym częściej pojawia się taka ocena. Może to się wiązać z ogólną wyższą świadomością prawną, która łączy się z wykształceniem.

 

Ocena a wielkość miejscowości

W przypadku atrakcyjności  i dobrego sposobu obcowania z kulturą wskazania w największych miastach (powyżej 500 tys.) są wyraźnie wyższe – odpowiednio 27% i 42%. W tych miastach ludzie mają też mniejszy problem z definiowaniem zjawiska ściągania plików z nielegalnych źródeł – jedynie 9% respondentów nie ma na ten temat zdania (przy średniej dla całej próby 18%).

 

Ocena a sytuacja zawodowa

Uczniowie i studenci częściej wybierają odpowiedzi „fair”„atrakcyjne”, a zwłaszcza „dobry sposób na obcowanie z kulturą” – tu aż 48% (średnia dla całej grupy to 34%). Jedynie 23% respondentów z tej grupy użyło określenia „kradzież” (wśród pracujących – 33%). Różnica jest zauważalna, ale nie drastyczna. W tej kategorii nie ma dominujących tendencji.

 

Ocena a dochody

Najsurowsi w ocenach są ludzie średnio zarabiający – 43% spośród badanych, mających dochód pomiędzy 2001 zł a 3000 zł twierdzi, że ściąganie plików z nielegalnych źródeł to kradzież. Ale już różnica miedzy najbiedniejszymi (31%)  i najzamożniejszymi (27%) jest nieznaczna.

 

Jeśli zaś chodzi o definicję „dobry sposób na obcowanie z kulturą”, to rozpiętość pomiędzy grupami nie osiąga nawet 10 punktów procentowych. Po raz kolejny widzimy więc, że status materialny nie jest kategorią centralną – nie wpływa wprost na oceny.  

 

Ocena a skłonność do płacenia

Jeśli realny dochód respondentów nie decyduje o ocenie, to może wpływają na nią ich wyobrażenia o  sobie samych jako ludziach skłonnych do wydawania pieniędzy? Owszem, tu korelacje są bardziej widoczne. Nieskłonni do płacenia znacznie częściej posługują się określeniami „fair”„atrakcyjne”.

 

Różnica jest najbardziej widoczna przy odpowiedzi „dobry sposób obcowania z kulturą”: nieskłonni do płacenia – 49%, a skłonni – tylko 30% (średnia dla całej próby: 34%). Z definiowaniem za pomocą pojęcia kradzieży jest odwrotnie: skłonni – 35%, nieskłonni – 18%. Oznacza to, że autostereotypy respondentów lepiej pokrywają się z ich ocenami, niż faktyczne dochody.

 

Ocena a realne wydatki na multimedia

A jak wygląda ta relacja w przypadku faktycznie poniesionych wydatków? Różnice są nieistotne – przeważnie kilka punktów procentowych.

 

Podsumowanie

Wniosek zasadniczy dotyczy relacji pomiędzy pieniędzmi a oceną: okazuje się, że to dwie różne sprawy. Ważny jest natomiast wiek – zatem socjalizacja w określonych kulturowych warunkach. Kwestia materialna odgrywa pewną rolę na poziomie wyobrażonym, potencjalnym, ale na poziomie rzeczywistym jej znaczenie zdecydowanie maleje.

 

Oceny wynikają raczej z realizacji określonych modeli użytkowania kultury, związanych z przynależnością pokoleniową, a nie ze statusu materialnego respondentów. Dla ponad 1/3 badanych (niezależnie od kategorii) ściąganie produktów kultury z nielegalnych źródeł za pośrednictwem internetu jest dobrym sposobem obcowania z kulturą. Uważam, że to bardzo wysoka liczba pozytywnych wskazań i nie można przejść obojętnie obok tej informacji.

 

Czy nam się to podoba, czy nie – taki sposób pozyskiwania dóbr kultury staje się normą; traktowanie tego jako kradzieży uzyskało średnio dla całej próby mniej wskazań – 31%. Różnica procentowa nie jest duża, ale różnica jakościowa między jednym a drugim sposobem definiowania to już przepaść. Pokazuje to „etyczne rozwarstwienie” społeczeństwa. Tę niepewność co do norm i wartości potwierdza też częstotliwość wskazań „nie wiem / trudno powiedzieć”.

 

Spora liczba osób niezdecydowanych w ocenach (prawie 1/5) pozwala przypuszczać, że z definiowaniem tego rodzaju zjawisk mamy coraz większy kłopot. Może to wynikać z niewiedzy oraz z pogłębiającej się słabości tradycyjnych punktów odniesienia.

 


Ocena ściągania plików z nielegalnych źródeł kultury


Sądzę, że ściąganie na własny komputer plików z muzyką / filmami / serialami z nielegalnych źródeł jest…

   %

fair

14

atrakcyjne

14

niebezpieczne

20

kradzieżą

31

dobrym sposobem na obcowanie z kulturą

34

nie wiem / trudno powiedzieć

18

Źródło: badanie dla Legalnej Kultury, przeprowadzone przez Interaktywny Instytut Badań Rynkowych, reprezentatywna próba polskich internautów, n=1000.

 


 

Fot.: Archiwum Legalnej Kultury

 

Elżbieta Sekuła

 

Badanie przeprowadzone zostało przez Interaktywny Instytut Badań Rynkowych  na zlecenie Legalnej Kultury na reprezentatywnej próbie n=1000 internautów. Metoda badania: CAWI Real Time Sampling – kwestionariusz ankiety udostępniany respondentom przez internet.




Publikacja powstała w ramach Społecznej kampanii edukacyjnej Legalna Kultura


Do góry!


Społeczna Kampania edukacyjna Legalna Kultura realizowana przez Fundację Legalna Kultura

W 2019 roku dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego